In de medische wereld wordt het succes van een langdurige behandeling gemeten aan de hand van "therapietrouw" (adherence) en "volharding" (persistence). Een belangrijke maatstaf is de Proportion of Days Covered (PDC), die aangeeft welk percentage van de tijd een patiënt daadwerkelijk over zijn medicatie beschikt. Een PDC van 80% of hoger wordt algemeen beschouwd als adequaat.
De statistieken voor GLP-1-agonisten in de algemene populatie zijn echter ontnuchterend. Een studie toonde aan dat van de patiënten die voor obesitas werden behandeld, slechts 32% de behandeling na een jaar nog volhield (persistentie), en dat de daadwerkelijke therapietrouw (adherence) zelfs maar 27% was. Hun gemiddelde PDC was maar 51%, ver onder de drempel van 80%. Een andere studie, gericht op patiënten met type 2 diabetes, ontdekte dat de meerderheid (70,1%) de therapie binnen 24 maanden staakte. Deze cijfers staan in schril contrast met het imago van deze medicijnen als een 'wondermiddel'.

De meest voor de hand liggende redenen om te stoppen lijken de bekende bijwerkingen (zoals misselijkheid, braken en diarree) en de hoge kosten te zijn. Dat bijwerkingen een reëel probleem zijn, blijkt wel uit het feit dat het aantal meldingen van bijwerkingen voor semaglutide (de werkzame stof in Ozempic en Wegovy) tussen 2018 en 2024 met een factor 13 is toegenomen.

Een gedetailleerde casestudy binnen een geïntegreerd zorgsysteem schetst echter een verrassender beeld. Toen patiënten in dit systeem stopten, waren dit de voornaamste redenen:

• Patiëntbeslissing: 33%
• Beslissing van de voorschrijver: 20%
• Blokkade door medicijn/verzekering: 13%
• Bijwerkingen: 11%
• Onbetaalbare eigen bijdrage: 4%

Wat direct opvalt, is hoe laag "Bijwerkingen" en "Onbetaalbare eigen bijdrage" op deze lijst scoren. Dit suggereert dat het verhaal complexer is dan alleen fysiek ongemak of de prijs van het medicijn zelf. De vage categorie "Patiëntbeslissing" is veelzeggend. Waarschijnlijk verbergt deze term een complexe mix van factoren zoals afnemende motivatie, een gebrek aan doorlopende begeleiding of het gevoel er alleen voor te staan – precies de problemen die een proactief ondersteuningssysteem probeert op te vangen.

De financiële drempels voor GLP-1-medicatie zijn zonder twijfel aanzienlijk. Een studie wees op een gemiddelde eigen bijdrage van $69,20 voor een voorraad van 30 dagen. Een andere analyse toonde aan dat verzekeraars de recepten voor 64% van de adolescenten met obesitas afwezen. Kosten zijn dus een systemisch probleem.
Maar de casestudy laat zien dat dit probleem niet onoverkomelijk is. Binnen het onderzochte model, een zogeheten health system specialty pharmacy (HSSP) waar een gespecialiseerd apotheekteam de patiënten ondersteunde, betaalde 85% van de patiënten $30 of minder aan eigen bijdrage (Amerikaans onderzoek en zorgstelsel). Dit werd bereikt doordat toegewijde apotheekmedewerkers hielpen bij het aanvragen van machtigingen bij de verzekeraar en het vinden van financiële ondersteuningsprogramma's. Dit bewijst dat, hoewel de kosten landelijk een barrière vormen, een geïntegreerd ondersteuningssysteem deze levensveranderende medicijnen voor de overgrote meerderheid van de patiënten betaalbaar kan maken.

De oplossing voor de lage therapietrouw ligt niet in het medicijn zelf, maar in de ondersteuning eromheen. De casestudy analyseerde een zogeheten "ambulatory clinical pharmacist (ACP) model". Dit is een systeem van proactieve, geïntegreerde zorg waarin gespecialiseerde apothekers patiënten buiten het ziekenhuis begeleiden (ambulante zorg). In dit model geven klinisch apothekers patiënten voorlichting en advies over het omgaan met bijwerkingen. Tegelijkertijd nemen pharmacy liaisons (apotheek-verbindingspersonen) alle administratieve rompslomp rondom verzekeringen en financiën uit handen.
De resultaten van dit model zijn overweldigend positief. De gemiddelde aangepaste PDC voor patiënten in dit programma was 93%, ver boven de benchmark van 80% voor goede therapietrouw. Vergelijk dat met de schamele 51% in de algemene populatie, en het wordt duidelijk dat de zorgstructuur, niet alleen het medicijn, de doorslag geeft. De auteurs van de analyse vatten het succes van de aanpak als volgt samen:
Ons geïntegreerde ACP-model is cruciaal gebleken in de strijd tegen therapieontrouw, zoals blijkt uit de gemiddelde aangepaste PDC, die ver boven de aanbevolen drempel van 80% ligt, en het lage aantal stopzettingen van GLP-1 en GLP-1/GIP-agonisten in de HSSP.

Het succes van revolutionaire geneesmiddelen zoals de GLP-1-agonisten hangt niet alleen af van de chemische werking van de pil of injectie. De data tonen overtuigend aan dat de infrastructuur rondom de patiënt minstens zo belangrijk is. Zonder een robuust ondersteuningssysteem dat financiële en administratieve barrières wegneemt en tegelijkertijd deskundige begeleiding biedt, blijft het volledige potentieel van deze medicijnen onbenut.
Dit roept een belangrijke vraag op voor de toekomst van de gezondheidszorg. Moeten we, nu deze medicijnen steeds gangbaarder worden, onze aandacht verleggen van het zoeken naar het volgende 'wondermiddel' naar het bouwen van de 'wonderbaarlijke' ondersteuningssystemen die ervoor zorgen dat patiënten écht slagen?